YAVUZ SULTAN SELİM CAMİSİ

Kanuni Sultan Süleyman tarafından babası için yaptırılan Yavuz Sultan Selim Camisi, tabhaneli camilerin son örneği olarak Mimarbaşı Alaeddin (Acem Ali) tarafından yapılmıştır.

Banisi ve Masraflar

Peçuylu İbrahim, Kanuni’nin babasının vefatından sonra kabri üzerine bir türbe, cami, imaret, mektep, medrese, dârüşşifâ ve dârüzziyâfe yaptırdığını ve bunun için 400.000 altının iç hazineden verildiğini kaydeder.

Mimari Özellikler

Cami, kesme küfeki taşından inşa edilmiştir. Benzetildiği Edirne'deki Bayezid Camisi'ne göre çok daha basık oranlarda tasarlanan iç mekânda (kubbe kilidi 32,5 m) kubbeli örtünün bütün ağırlığı hissedilir. 24,5 m açıklığındaki büyük kubbesini pandantiflerle duvarlara oturtan arkaik tasarıma sahiptir. Edirne'de olmayan çok pencereli kasnak, ibadet mekânını aydınlatırken mekânın yalın masifliğini belirgin kılar. İbadet mekânının içinde, sağ tarafta müezzin mahfili yer alır. Bu mahfil sağ taraftaki tabhane eyvanının tam aksına gelmektedir ve altında bir kapı bulunur.

Sultan Mahfili

Solda farklı taşlardan yapılmış mukarnas başlıklı sütunlar üzerinde hünkâr mahfili vardır. Mahfilin altın yaldızlı kafesleri Sultan İbrahim (sal. 1640-1648) döneminde yapılmıştır.

Minareler

Birer şerefeli iki minaresi avlu yan duvarları ile tabhanelerin birleştiği köşelerdedir.

Avlular

Klasik üsluptaki iç avlu üç kapılıdır ve kubbeli bir revakla çevrilidir. Yan giriş kapıları kemerli sade bir niş içerisindedir. Orta kapı zengin mukarnaslara dendanlı (dişli parapet) bir taca ve kırmızı beyaz taşla örülmüş geçmeli kemerlere sahiptir. Avlu ve son cemaat yeri pencerelerinin kemerleri kırmızı-beyaz taşlarla örülmüştür.

Cümle Kapısı

Mermer cümle kapısının etrafındaki zengin mukarnaslar, yanlarında beş köşeli ve mukarnaslı nişler ve köşelerde rumî desenlerle işlenmiş kum saatleri bulunur. Caminin cümle kapısının iki tarafında ikişer alt pencere ve birer mukarnaslı mihrap bulunmaktadır.

Müezzin Mahfili

Müezzin mahfilinin taşıyıcı kare ayaklarının araları altta sağır korkuluklarla, üstte içleri rumî oymalarla bezeli Bursa kemerleriyle kapatılmıştır. Son cemaat duvarlarındaki dört pencere, imam ve müezzinlerin kullandığı eyvanlara açılır.

İç Mekân Bezeme

Tavanı 16. yüzyılı hatırlatan, fakat daha çok 18. yüzyıla tarihlenebilecek altınlı kabartma rumî ve hatâyî bezemeler, cetveller ve buketlerle süslenmiştir. Mihrap nişinin köşelerinde siyah mermerden kum saatleri vardır. Mukarnasların üzerinde zarif bir Bursa kemeri, yanlarda kabara ve gülçeler, daha yukarıda mihrap ayeti ve dendanlı bir taç yer alır.

Mermer minber klasik ölçü ve oranlarda yapılan nadide örneklerdendir.

Kaynaklar

Ayvansarâyî Hüseyîn Efendi, Alî Sâtı Efendi ve Süleyman Besîm Efendi. (2001). Hadîkatü’l-Cevâmi, İstanbul Câmileri ve Diğer Dinî-Sivil Mi'marî Yapılar, Haz. Ahmed Nezih Galitekin, İşaret Yayınları, s. 54.

Kahraman, Seyid Ali ve Dağlı, Yücel. (2003). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, C. 1, Kitap 1, Yapı Kredi Yayınları, s. 110–111.

Kuban, Doğan. (1994). 'Sultan Selim Külliyesi', Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 7, Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Ortak Yayını, İstanbul, s. 62–63.

Necipoğlu, Gülru. (2013). Sinan Çağı: Osmanlı İmparatorluğu’nda Mimari Kültür, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, s. 121–122.

Yüksel, İ. Aydın. (2009). 'Yavuz Selim Camii ve Külliyesi', DİA, C. 37, s. 513–516.