Karaköy Palas Yeniden İşlevlendirildi

Karaköy Palas, uzun yıllar farklı işlevlerle kullanılan bir yapıdan çağdaş üretim ve etkileşim alanına dönüştürülerek yeniden kapılarını açtı. Kültür Medeniyet Vakfı (KÜME) tarafından hayata geçirilen projeyle birlikte Beyoğlu Karaköy’deki 106 yıllık yapı, sanat galerileri ve bağımsız üretim alanlarının yoğunlaştığı bölgedeki konumu itibarıyla sanatçılar ve sanatseverler için yeni bir buluşma noktası ve üretim-etkileşim zemini olarak işlevlendirildi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un katılımıyla, KÜME Mütevelli Heyeti Başkanı Selçuk Bayraktar ile Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Eren’in ev sahipliğinde bir programla açıldı. Açılış programında, ArtıKÜME 2025 seçkisi ile vakfın ODAK projesi ve “ODAK 2025” basılı seçkisinin tanıtımı yapıldı. Veri temelli kültürel bellek çalışması olan ODAK projesinin sanat üretimi ve etkinliklerin sistematik biçimde kayıt altına alınması açısından önemli bir işlev üstleneceğini belirten Ersoy, bu yapının hem sanatçılar hem de araştırmacılar için kapsamlı bir rehber niteliği taşıyacağını ifade etti.

Fotoğraf: AA

Karaköy Palas’ın Taş Ayrıntıları
Uzun yıllar Halkbank ve Yapı Kredi gibi bankalar tarafından şube olarak kullanılan yapı, bu restorasyonla birlikte bir kültür-sanat merkezine dönüştürülmüştür. Uzun yıllar farklı işlevlerle kullanılan 106 yıllık bina, İstanbul doğumlu Levanten mimar Giulio Mongeri tarafından tasarlanmış ve 1920 yılında inşa edilmiştir. Binanın ilk yapım aşamasında, döneminin ünlü mimarları Mimar Vedat Tek ve Mimar Kemaleddin Bey'in de görev aldığı bilinmektedir.

Karaköy Palas orijinalinde taş malzeme kullanılarak kâgir sistemde inşa edilmiştir. Binanın hem yapısal sisteminde hem de cephe dekorasyonunda taş işçiliği merkezi bir rol oynar. Binanın cephesi serbest bir ritimle serpiştirilmiş renkli taşlar ve geometrik motiflerle canlandırılmıştır. Cephe süslemelerinde ve giriş bölümlerinde, özellikle sol girişi vurgulayan porfir panolar kullanılmıştır. Bu sert ve genellikle koyu renkli volkanik taş, Bizans mimarisine atıfta bulunan dekoratif bir öğe olarak binanın estetiğini tamamlar. Porfir ise genellikle Akdeniz havzası veya bölgedeki eski yapılardan devşirme yoluyla elde edilen, prestijli bir malzeme olarak mimari projelerde yer almıştır.

Binanın ana gövdesinde ve dış cephesinde, İstanbul'un tarihi yapılarında yaygın olarak kullanılan Küfeki taşı (kireçtaşı) tercih edilmiştir. Bu taş, çıkarıldığı ilk anlarda yumuşak olup kolay işlenebilirken, havayla temas ettikçe karbondioksit emerek sertleşen ve dayanıklılığı artan bir yapıya sahiptir. Küfeki taşı, geleneksel olarak İstanbul'un Avrupa Yakası'ndaki Bakırköy (özellikle çevre bölgeler) ve Hasköy civarındaki taş ocaklarından çıkarılmaktaydı.

KÜME tarafından yürütülen 2024-2026 yılları arasındaki restorasyon sürecinde "Minimum müdahale" ilkesiyle taş temizliğinde lazer ve saf su teknikleri kullanılarak koruyucu patina muhafaza edilmiştir. 

Giulio Mongeri, taşın hem yapısal hem de dekoratif gücünü en iyi kullanan mimarlardan biridir. Karaköy Palas'ta gördüğümüz o zengin taş işçiliği ve Neo-Bizans etkisi, mimarın Maçka Palas ve Ankara Ziraat Bankası Genel Müdürlük Binası yapılarında zirveye ulaşır.

1873 – 1951 yılları arasında yaşayan Mongeri, Milano Brera Akademisi'nden almış olduğu eğitim sonrasında özellikle çalışmalarını Türkiye’de ve özellikle de İstanbul ve Ankara’da sürdürmüş olan İtalyan mimardır. Türkiye’deki başlıca eserleri arasında San Antuan Kilisesi, Karaköy Palas, Maçka Palas, Taksim Meydanı'ndaki Atatürk Heykeli'nin kaidesi, Ankara Ziraat Bankası, Osmanlı Bankası ve İş Bankası merkez binaları, Bursa’da Çelik Palas Otel sayılabilir.

Kaynaklar:

1 Aktemur, Ali Murat, 2006. ''Karaköy’de Batı Üslubunda Yaptırılmış Sivil Mimari Örnekleri.'' Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi. Son erişim: 6 Mayıs 2026. 

2. İtalyan Kültür websitesi Son erişim: 6 Mayıs 2026

3.Küre ansiklopedisi

4. Kültür Envanteri (Karaköy Palas maddesi)  

5. KÜME vakfı restorasyon raporları.

6. Erdoğan, E. G., 2022. I. Ulusal Mimarlık Akımı ve Karaköy Örnekleri.

7. Batur, A., 2021. Matbudan Dijitale . Maçka Palas ve Giulio Mongeri*, manifold. 

8. Karaköy Palas, İstanbul'daki Tarihi Yapıların Dünü ve Bugünü, degisti.com. 

9. Can, C., 1993. “İstanbul’da 19. Yüzyıl Batılı ve Levanten Mimarların Yapıları ve Koruma Sorunları.” Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi.

10. Batur, A., 2005. M. Vedad Tek: İmparatorluktan Cumhuriyete Bir Mimar.

11. Cengizkan, A., 2005. Mimar Giulio Mongeri ve İstanbul’u. Mimarlar Odası Yayınları.

12. Yavuz, Y., 1981. Mimar Ahmed Kemalettin ve Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi. ODTÜ Mimarlık Fakültesi Basım İşliği.